мәзірді ашу
Іздеу
Махамбет Өтемісұлы
Тіл
PDF түсіріп алу
Бақылау
Өңдеу
Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Махамбет деген бетті қараңыз.
Махамбет Өтемісұлы
суреті
Туған күні
1804
Туған жері
Бөкей Ордасы, Жасқұс
Қайтыс болған күні
20 қазан 1846
Қайтыс болған жері
Қараой
Әскер түрі
атты әскер
Шайқасы
Тастөбе шайқасы
Ақбұлақ шайқасы
Махамбет Өтемісұлы (1804 ж., Ішкі Бөкей Ордасы, қазіргі Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауданының Нарын құмының Жасқұс деген жері. — 1846 ж. 20 қазан, Қараой өңірі, қазіргі Атырау облысының Индер ауданы) — қазақтың әйгілі жырауы, күйші композиторы, отаршылдыққа қарсы Исатай Тайманов бастаған көтерілісті (1836-1837) ұйымдастырушылардың бірі, осы көтерілістің жалынды жыршысы. Ол Қазақ хандығының соңғы жырауы деп деп тануға болады.
Байұлы ішіндегі Беріш руының Жайық бұтағынан. Нәдір деген кісіден Мәлі (кейбір деректе Құлмәлі, Құлманияз деп айтылады) туады. Мәлінің қазақ әйелінен Өтеміс пен Шыбынтай, қалмақ әйелінен Қобылай туған. Өтемістен - он ұл, Шыбынтайдан - төрт ұл, Қобылайдан - үш ұл туып, Мәлі ұлдың өзінен он жеті немере сүйген адам. Бұл әулет Тайсойған құмындағы іргелі ауылдардың бірі. Атасы Құлмәлі, әкесі Өтеміс те өз заманында айтулы тұлғалар болған, Құлмәлінің тұқымынан би де, шешен де шыққан.
Қазақстан пошта маркасы,2002 жыл
Махамбет өзінің барша болмыс қасиеттерімен көшпелілер арасындағы көсем тұлғалардың бірі. Ол өзі туып өскен өңірдің Қамбар батыр, Ер Тарғын, Сыпыра жырау, Асанқайғы, Қазтуған, Шалкиіз, Жиембет, Доспамбет сияқты біртуар тұлғаларының өлмес мұраларын көкірегіне тоқып өсті. Өзі өмір сүрген заманның ағымына жүйрік, қыр сырын жетік меңгерген, көзі ашық, көкірегі ояу, білімдар адам болған. Орыс, татар, араб тілдерін тәуір меңгерген. Мұны ол жазған хаттардан айқын аңғаруға болады.
1836—38 ж. И. Тайманұлы бастаған шаруалар кетерілісінің жалынды жыршысы, қозғалысты ұйымдастырушылардың бірі.
Махамбет өзі Жәңгір ханның қудалауымен екі жыл түрмеде отырып, 1831 ж. қашып шыққан. Саналы өмірін патша өкіметінің отарлық саясатын жұзеге асырушы хан-сұлтандарға қарсы кекті жырлар толғайды, халықты күреске шақырады.
Көтеріліс жеңіліспен аяқтапғаннан кейін Жем, Жайық, Маңғыстау, Хиуа елдерін сағалайды, жасақ жинап, көтерілісті жаңадан жандандыруғә күш салады. Бұл ниеті нәтижесіз болды, Бөкей ордасында қолға түсіп, Орынбор түрмесіне қамалады. Тұтқыннан босағаннан кейінгі өмірін Кіші жүздің батыс бөлігіндегі ел ішінде өткізеді. Бірақ, Жәңгір хан өлген соң аға сұлтан болған Баймағамбет Айшуақұлының жалдамалыларының қолынан қаза тапты.[1] Махамбет — халықты патшалық, хандық өкіметке қарсы қарулы кетеріліске шақырған алғашқы қазақ ақыны. Оның бейнелі де жалынды негізінен Шалкиіз, Сыпыра, Доспамбет, Қазтуған сияқты батыр жыраулардың үлгісінде шығарылған көтеріліс туралы толғаулар. «Жәңгірге», «Баймағамбет сұлтанға» деген өлеңдерінде үстем тап өкілдерін .
-сәлем!
-сәлем!
-қай жылда Астана Қызылордада театр ұйымдастырылған?
-Ия, әрине білем 1925 жылда.
-Жарайсың,ал 1929 жылы қай жерде театр қойлды?
-Астана Алматы қаласында болған.
-Әуезовтің трагедиясі "Еңілік-кебек" деген қай жылда қойлған?
-1926 жылында.
-Қай айда болған?
-13 қантарда болған.
Ал 1934 қандай театр шықан?
-Музыкалық театр шықты.
-Ал,1937 театрге қандай атағы берді?
-академиялық атағы берілді.
-1946 жылы қандай мейрам болды?
-20 жылдық боған.
Ал 1961 жылда театрға не берген?
-жазушы-драматург есімі берілді.
-1930 жылдардың 1-жартысында театрға келіп, театр сахнасында күрделі драмалық шығармалар қойыла бастады.Олар кім болды?
-олар К.Байсейітова, Қ.Байсейітов, Ж.Елебеков, М.Ержанов, Ш.Жиенқұлова, К.Қармысов, Ш.Айманов, С.Майқанова, Р.Қойшыбаева, Х.Елебекова келді.
-жарайсың, бәріне дұрыс жауап бердің, сау бол!
-Сау бол!