ТЫҢДАЛЫМ сөздердің не мақсатпен қолданғанын түсіндір.
1-тапсырма. Мәтінді тыңда. Мәтіндегі қаратпа, қыстыра
Көгілдір өзен жағасында, жап-жасыл к-
горай шалғында Ақботақан өмір сүрген екен,
Әрине, барлық балалар сияқты ол да қиялда-
ғанды жақсы көретін. Ол күндердің бір кү-
нінде саяхатқа тартып кетуді армандайтын,
Сондықтан да таңның атысынан күннің баты.
сына дейін түрлі кітаптар оқитын еді. Ол та-
кітапханасынан тауып алатын. Сондай-ақ,
рих пен география туралы кітаптарды мектеп
оның Құлыншақ-Тұлпар, Балапан-Бүркіт,
Бала-Барыс сияқты өте сенімді достары бар
еді. Ол достарын қасынан, арман-қиялынан
еш уақытта қалдырмайтын.
Егер сен, жас дос, Қазақстан деп аталатын
елге саяхат жасауды ойға алып жүрген болсаң, сәт сапар!
Достар шағын керуен боп тiзiлiп, соқпақпен сергек басып
келеді. Олар шоқы үстіне шыққанда жолдың үлкен жартасқа
тірелгенін көрді. Жартас беті ыстық күнге күйіп, қап-қара боп
кетіпті. Сонау күнге тотыққан тас бетіне аспандата көтеріп ту
ұстаған салт атты суреті салынған екен. Құдды тірі бейне тәрізді
шауып барады. Суретті темір қашаумен тасқа ойып түсірген. Бұл
Алматы облысының Тамғалы тастағы сурет еді. Жартастардағы
мұндай суретті петроглиф деп атайды. Гректің петра - жартас
және глиф — ойып салу деген сөздерінің қосындысынан шыққан
атау. Олар біздің елімізде өте көп.
-Дербес компьютерде жұмыс жасаудың жалпы ережелерін білесіңдер ме?
- Дербес компьютерде жұмыс жасаудың жалпы ережелерін білемін.
-Дербес компьютерде жұмыс жасау алдында не істеу керек?
- Дербес компьютердi iске қосу кезiнде оның сыртқы қорабының дұрыс жұмыс жасап тұрғандығына және сымдарының қатесiз жалғанғанына көз жеткiзу керек; жұмыс жасау кезiнде сымдардың дұрыс жалғанғанына ерекше бөлiнуi керек.
-Жұмыс жасау кезіндегі ережелер қандай?
- Жұмыс орнына бекітілген тіркеу журналына керекті мағлұматтарды енгізіп, белгі жасау қажет.ЭЕМ.мен жұмыс жасау кезiнде көздi экраннан 60.70 см қашықтықта ұстау керек; сыныпқа кiрушiлермен орнынан тұрмай амандасуға рұқсат етiледi; көзi шаршаған жағдайда орнынан тұрмай.ақ, көз жаттығуын орындауға болады; - электр тоғымен зақымданған алғашқы дәрiгерлiк көмек көрсету тәсiлдерiн, от сөндiру құралдарымен жұмыс iстеудi және өрт сөндiру тәсiлдерiн бiлуi қажет; көз жаттығуларын білу міндетті.
-Апаттық жағдайда не істейсіз?
- Жұмыс жасап отырған кезде дербес компьютерден ақау табылса, күйiк иiсi шықса немесе өзгеше дыбыс дыбыс пайда болса, онда машинамен жұмысты тоқтатып, мұғалiмге хабарлау керек; -өрт сөндiруде көмек көрсету қажет; электр тоғымен зақымданған адамға алғашқы көмек көрсетудi бiлуi керек; электр тогының әсерімен зақымданған адамды су қолмен ұстауға болмайтындығын білу қажет. Оны әртүрлі материалдарды ( электр тогы сымынан басқа ) пайдалану арқылы босатып алуға болады.
-Жұмыс соңындағы қандай талаптар мен ережелерді білуге тиіссіз?
- Мұғалімнің нұсқауы бойынша аппаратты өшіру; жұмыс орнын ретке келтіру; жұмыс орнындағы тіркеу журналына белгі қою.