Предыстория
На смену Антонинам, правление которых пришлось на период расцвета империи (см. урок «Расцвет империи во II веке»), пришла династия Северов (193–235 гг.). Постепенно армия начинает довлеть над властью императоров, диктовать им свою волю. Эпоха солдатских императоров (235–284 гг.) закончилась установлением в конце III в. домината (провозглашение императора богом и господином). Частая смена правителей и ожесточенная борьба за власть привели к ослаблению империи.
События
Начало IV в. – Константин становится императором.
Положение колонов ухудшилось. Теперь они должны были не только отдавать часть урожая хозяину земли, но и выплачивать налог в государственную казну. Колонам было запрещено покидать обрабатываемые ими участки земли.
313 г. – христиане получают право строить храмы и открыто молиться.
325 г. – Никейский собор, на котором были приняты решения о правилах молитв, христианских праздниках, священных книгах (признан священный статус Нового Завета).
330 г. – столицей империи становится Константинополь, город, основанный на месте греческой колонии Византия на берегу пролива Босфор.
Участники
Константин I Великий – император Римской империи, при котором на подвластной ему территории было легализовано (узаконено) христианство.
Проект Энциклопедия об императоре Константине
Семь Дней Истории. Рим. Император Константин Великий
Заключение
В 330 г. столица была перенесена в восточную часть империи. В 395 г. единая империя была разделена на Восточную Римскую империю и Западную Римскую империю.
Это был период ослабления Рима. Внутренние проблемы, а также внешние угрозы (набеги варваров) приведут в V в. к крушению Западной Римской империи (см. урок «Взятие Рима варварами»).
Көне түркілер, Көне түркі халықтары — б.з V-XIII ғасырлары аралығында өмір сүрген. Олардың алғашқы мекені Алтай аймағы болған деп пайымдалады. Көне түркілердің Еуразия тарихынан алар орнын академик А.П.Окладников былай деп түйіндейді: “Сібірдегі көне түркілер Шығыстан гөрі Батыспен тығыз байланыста болды. Оның мәдениеті бұрын ойлағаннан да әлдеқайда бай әрі жарқын еді. Ертедегі Шығыс пен Батыстың мәдениеттері Байкөлдің жағасы, Аңғара мен Ленада сол кездегі өзіндік төл мәдениеттің орталығы бірде қосылып, бірде ажырасып тұрған. Оны білмей тұрып Еуразияның тарихын толық түсіну мүмкін емес. Археологиялық қазбалардан көргеніміздей Байкөл өңіріндегі түркі қорғандарындағы қазба байлықтардың жолы Дон мен Дунайға дейін жетіп жатқан”126. Яғни көне түркілердің жері мен оның шекарасы біздің дәуірге дейін анықталып болған. Түркілер өздерін Алтайдан шықтық дейді. Ол туралы көптеген аңыздар да бар. Түркілер туралы орта ғасырдағы көрнекті ғалым Мақмұт Қашқаридың “Түркі тілдерінің лұғатында” былай деген: “Ұлы Тәңір (Тенгри) айтады: Менің бір тайпа қосыным бар. Оларды түркі деп атап, күншығысқа қоныстандырдым. Кейбір тайпаларға ренжісем, түркілерімді қарсы аттандырамын!” Сондықтан түркілерге Тәңірдің өзі арнайы ат қойған. Жер жүзінің ең биік, ауасы таза бөлігіне қоныстандырып, “Өз қосыным” деп атаған. Оған қоса, “түркілер көрікті, өңі сүйкімді, жүзі мейірімді, әдепті, үлкендерін құрметтей білетін кішіпейіл, уәдеге берік, мәрт және сол сияқты көптеген жақсы қасиеттерге ие болған ашық-жарқын жандар” деген. Түркілердің тарихына зер салар болсақ, оның бізге белгілі соңғы үш мыңжылдығының әр кезінде Қытайды, Үндістанды, Таяу Шығыста Мысырға дейін және Еуропаны басып алған елдерде жүргізген саясаты жаңа айтып кеткен Мақмұт Қашқари анықтамасының дәлелі. Себебі, түркілер жаулап алған жерлерінде қоғамдық қатынастарды өзгертіп, жаңа прогрессивтік формация қалыптастыруға септігін тигізді. Сонымен қатар шет жерліктерді мойындай бермейтін еуропалықтардың Цезар мен Ескендірді емес, ғұн патшасы Аттиланы “Құдайдың қамшысы” деп атауы, оларға ренжіген Тәңір жіберген түркілердің қосыны деп қарау керек. Белгілі жазушы Е.Зарубин де өзінің Атиллаға арнаған романында осындай қорытындыға келеді. Түркілердің тағы бір ерекшелігі – олар ағылшындар мен ғолландтықтар және испан конкистадорлары сияқты өздері жаулап алған жердегі халықтарды жаппай қырып-жойып, геноцид жасаған жоқ.