1. Мәтіндерді оқып, салыстырыңыз. Түрін анықтыңыз. 1-мәтін
Бабаларымыз ежелден «Өнер алды – қызыл тіл» деп сөз өнерін аса жоғары бағалаған. Ақындар сөз сайысы
кезінде жеңіске жетудің жоллын іздеп, нақты дәлелдер келтіріп, сөзбен жеңген,
Айтыста ақындардың импровизациясы, логикасы мен дәлелінің күштілігі анық байқалуы тиіс. Сөз өнерінің,
образды, көркем ойлардың тілдік көрінісін айтыс елеңдерінен көреміз.
Ақындар тіліндегі көркем құралдарының бірі – мақал - мәтелдер. Мақал-мәтелдердің көпшілігі игі
қасиеттерге үндеу, уағыздау сипатында болады. Мақал-мәтелдердің ерекшелігі – мазмұны терең, аз сөзбен
көп мағына береді және көпшілігі есте тез сақталады. Айтыс өлеңдеріндегі мақал-мәтелдер тілдің
эстетикалық қызметін күшейтіп, өлең сезді әсерлі етеді. Ал қанатты сөздер мен мақал-мәтелдер әдеби
Тілімізді байытуға қосқан айтыс ақындарының үлесі екендігін көрсетеді.
2-мәтін
Мәңгілік Ел – арманымның асқары.
Мәңгілік Ел – бақытымның бастауы,
Мәңгілік Ел – тарихымның дастаны,
Мәңгілік Ел Нурлы жолға бастады,
Мәңгілік Ел – шежіресі даламның,
Мәңгілік Ел – ақ тілеуі анамның
Мәңгілік Ел – мәңгілікке аманат.
ангілік Ел – Нұрлы жолы бабамнын
Қазіргі әлемде экологиялық проблемалар өзінің қоғамдық мәні жағынан алдыңғы қатардағы мәселелердің біріне айналады, тіпті ядролық соғыс қауіпі де оның көлеңкесінде қалып қойды. Адамның шаруашылық іс - әрекетінің қауырт дамуы, айналадағы ортаға үдемелі, көбіне білдірушілік сипатта әсер етуде. Адамның табиғатқа әсері мыңдаған жылдар бойында қалыптасқан табиғи жүйелерді өзгерту, сондай – ақ, топырақты, су көздерін ауаны ластау арқылы жүзеге асуда. Бұл табиғат ахуалының күрт төмендеуіне әкеліп соқты, көп жағдайларда орны толмас зардаптар қалдырды. Экологиялық дағдарыс шын мәніндегі қауіпті төндіріп отыр; іс жүзінде тез өндіріс алып бара жатқан дағдарыстық жағдайларды кез келген аймақтардан көруге болады. Адамды құтқару дегеніміз – ең алдымен табиғатты сақтау. Сол себепті сізге айтарым , бүкіл қазақ еліне , жер бетіне айтқым келетіні табиғатымызды қорғайық. Не де болсада біз табиғат арқылы күн көріп жүрміз, табиғат ана деп бекер айтпаған. Егер сіз табиғатты қалай қорғау керегін білсеңіз онда ойыңызбен бөлісіңіз.