Күлтегiн 7 жас кезiнде әкесi Құтлық ( 680-692 жж. билік құрған) қайтыс болады. Қаған тағына оның iнiсi Қапаған (692-716 жж.) отырады. Күлтегiн мен Бiлге, Қапағанның iнiсi Бөгүнi (716 ж.) тақтан тайдырып, қағандық билiктi Бiлге қолына (716-734 ж.) алады.[1]
Екінші Шығыс Түрік қағанаты әскерінің бас қолбасшысы, «көк түріктің көк семсері» атанған атақты батыры. Әкесінен жастай жетім қалып, ағасы Қапаған қағанның тәрбиесінде өскен Күлтегін тым ерте есейіп, қабырғасы қатып, бұғанасы бекімей жатып, жау жарағын асынып, түрік еліне тұс тұстан төнген басқыншы жауға қарсы үлкендер қатарында тұрып, ерлікпен күреседі. Бұл ретте түріктің атақты Білге қағаны Күлтегін батырдың басына қойылған ескерткіші тасқа ойып жаздырған ғұмырнамасында: «әкем қаған өлгенде інім Күлтегін жеті жаста қалды. Он жаста Ұмай текті шешемнің бағына інім Күлтегін ер атанды» деп жазды. Тарихи деректерді салыстыра зерделесек, бұдан Күлтегіннің он жасында ер атанып, алғаш көзге түскен соғысының табғаш елінің әйел патшасы У хыудың Қапағанның басына ақша тігіп, кімде кім оны өлтірсе, соған «Жан чо» («Чоны өлтіруші», яғни Мочо Қапағанды өлтіруші) деген атпен бірінші дәрежелі кінәз атағын беремін деген уәдесін арнайы жарлықпен бекітіп, түрік еліне жазалау жорыққа қалың қол аттандырғаннан кейінгі, 694 жылғы Жау жыу және Дин жыу аймақтарында болған соғыс екені анық көрінеді. Қапаған осы соғыста 90 мың тұтқынды қолға түсірген.
Біріншіден, ағаштар, бұталар және сүректі жүзім - ағаш өсіндісі бар жалғыз өсімдік, бұл оларды ұқсас етеді. Көптеген адамдар, мысалы, банан ағаштары деп аталатын ағаштар деп ойлайды, бірақ іс жүзінде олар әлемдегі ең үлкен шөп болып саналады.
Бұталар тікенді немесе жерге жақын орналасуы мүмкін бірнеше к қ сабақтары бар ағаш өсімдігі ретінде анықталады. Әдетте оның биіктігі 13 футтан аспайды және диаметрі үш дюймден аспайды.
Шөптесін тектес өсімдіктер-тұрақты ағашты-діңді сабағы жоқ әдемі бұталар. Олардың көпшілігі әсем гүлдейтін бақ өсімдіктері болып табылады. Шөптесін тектес гүлдерде сүректенген бұтақтардың орнына жұмсақ, жасыл бұтақтар болады.