Шайқас соғыс операциясының құрамдас бөлігі, ұрыс қимылдарының түрі. Жалпы мақсатпен бірлестірілген, белгілі бір әскер топтарымен (күштерімен) жүргізілетін және ортақ тапсырманы орындауға бағытталған неғұрлым маңызды және қауырт ұрыстық соққылардың жиынтығы. 19 ғасырға дейін әскери қарулы күштер қазіргі кездегіден әлдеқайда аз санды болғандықтан, шешуші соғыс қимылдары белгілі бір аймақта жүргізіліп, кейде бір Шайқастың өзі армияның ғана емес, тіпті мемлекеттің тағдырын шешетін еді. Жаңа жағдайда Шайқас бірнеше ұрыстар мен айқастардың жиынтығын білдіру үшін қолданылады. Мысалы, 1813 жылғы Лейпциг маңындағы халықтар шайқасы. Соғыс компаниясының, кейде тіпті соғыстың тағдыры шешілген неғұрлым ірі Шайқастар шешуші арпалыс делінеді. 19 ғасырдың орта кезінен бастап әскери терминге “операция” деген сөз қосылды. Шайқас, “Ұрыс” және “операция” деген ұғымдар синоним ретінде қолданылады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі жақтың ірі стратегия әскери топтарының күресі Шайқас делінді. Бұл Шайқастардың шешуші күштері болып майдандар бірлестігі (жаудың армиялар тобы) есептелді. Ұлы Отан соғысы кезіндегі айрықша ірі Шайқастар: Мәскеу шайқасы (1941 — 42), Сталинград шайқасы (1942 — 43), Курск шайқасы (1943), Ленинград шайқасы (1941 — 44), тағы басқа Шайқастың ұзақтығы 1,5 айдан (Курск шайқасы) алты айға (Сталинград шайқасы), тіпті үш жылға (Ленинград шайқасы) дейін созылған кездері болды. Операция шеңберінде барлық алғышеп бойынша немесе жеке бағытта бір уақытта не кезекпен жүзеге асырылатын бірнеше Шайқас болуы мүмкін. Шайқас жалпы әскерлік, әуе, әуе шабуылына қарсы және теңіз Шайқастары болып бөлінеді. Әскери іс-қимылдың мақсаты мен түрлері бойынша Шайқас шабуылды (оның ішінде қарсы) және қорғанысты болуы мүмкін. Қазіргі заманғы Шайқасқа батыл іс-әрекеттер мен табандылық, үлкен ауқымдылық және барынша оралымдылық тән. Соғыс өнерінде “операция” ұғымы пайда болғанша Шайқас армия іс-әрекетінің негізгі түрі болып саналған.
после краха империи наполеона во франции была восстановлена монархия бурбонов. на трон вернулся людовик xviii. новый король полностью зависел от монархов европы, который принял хартию - документ, которым устанавливалась конституционная монархия. ненависть к революционному прошлому была настолько сильной, что король перед угрозой нового революционного взрыва, вынужден был через год распустить нижнюю палату парламента.
в 1820 г. было убит наследник французского престола герцог беррийский. это событие стало поводом для устранения от власти конституционных монархистов. влияние монархистов усилилось за нового короля карла x, который пришел к власти после смерти людовика xviii. франция развивалась по капиталистическому пути: возникла крупная фабрично-заводская промышленность, строились железные дороги и т.п.
чтобы подавить оппозиционное движение, правительство перешло в наступление и 26 июля 1830 г. выдало законодательные акты, которые фактически отменяли хартию 1814 г., по которой во франции устанавливалась конституционная монархия с определенными демократическими . ордонансы ликвидировали свободу печати и вводили предварительную цензуру.
депутаты от оппозиции восприняли ордонансы как государственный переворот. карл x вынужден был отменить акты. чтобы спасти монархию, депутаты поняли, что необходима смена династии. 2 августа карл x отрекся от престола в пользу внука. однако 9 августа королем французов был провозглашен герцог орлеанский. победой революции воспользовались конституционные монархисты и во франции была установлена «июльская монархия».
с середины 40-х гг. во франции были налицо все признаки кризиса. особое возмущение вызвала политика финансовой аристократии. оппозиция монархии заметно усилилась и среди буржуазии. во франции возникла новая революционная ситуация.