Ахметтің ұлы бабасы-Үмбетей ру басына айналған үлкен ата. Байсейіт атадан жалғыз, оның әкесі Қалқаман Көшейұлы (5 ағайынды). Қалқаманның сүйегі — Арғын. А.Байтұрсыновтың замандасы әрі қаламдасы М.Әуезов 1923 жылы Ахметке арнаған мақаласында, оның тегі жөнінде. «... Сүйегі-Арғын, оның ішінде Үмбетей болады. Бергі аталары Үмбетейден шыққан Шошақ, Түбек. Ақаң Шошақтың немересі. Өз әкесінің аты —Байтұрсын» деген мәлімет береді [1, 17 б.]. Ахмет Байтұрсынов 1886 жылы Торғайдағы екі сыныптық орыс-қазақ училищесіне түсіп, оны 1891 жылы бітіреді. Сол жылы Орынбор мұғалімдер мектебіне оқуға қабылданып, 1895 жылы ОММ-нің Педагогикалық кеңесінің шешімімен «бастауыш училищенің оқытушысы» деген атақ беріледі. 1896-1901 ж.ж. Ақтөбе, Қостанай, Қарқаралы уездерінде ауылдық, болыстық мектепте, екі сыныптық училищеде оқытушылық қызмет атқарады. 1902-1904 ж.ж. Омбыда Торғай облысы Халықтық училище директорының іс жүргізуші лауазымын атқара жүріп, бұратана ұлтының санасын ояту мақсатында И.Крыловтың мысалдарын аударады. 1905 жылы қазақ оқығандарымен бірге Қоянды жәрмеңкесінде бас қосып, тарихта белгілі Қарқаралы құзырхатын (петициясын) жазады. 1905-1908 ж.ж. Қарқаралыдағы орыс-қазақ училищесінің оқытушысы әрі меңгерушісі болып, екі міндетті қатар атқарады. 1908 жылы саяси көзқарасы үшін Қарқаралы абақтысына қамалады. 1910 жылы 9-наурызда Орынборға жер аударылады. 1911 жылы «Маса» өлеңдер жинағы жарияланып, «Қырық мысал» кітабы екінші рет басылым көреді. Осы жылы «Айқап» журналында «Қазақ һәм түрлі мәселелер», «Қазақтың өкпесі», «Қазақ жерін алу турасындағы низамдар, бұйрықтар», «Закон жобасының баяндамасы», «Тағы да народный сот хақында», «Жер жайынан», «Жазу тәртібі», «Кітаптар жайынан», «Бастауыш мектеп» т.б. өзекті мақалалары жарияланады. 1912 жылы Қазақ әліпбиін (төте) түрлеп, қолданысқа ұсынады. Осы жылы «Оқу құралы» қазақша әліппесінің бірінші кітабы шығады. «Айқап» журналында «Қазақ жерін алу турасындағы низам», «Шәйзіман мырзаға», «Қазақ һәм төртінші Дума» мақалалары жарияланады. «Шора» журналында «Қазақша сөз жазушыларға», «Қазақ» газетінде «Көшпелі һәм отырықшы норма», «Шаруа жайынан», «Жер жалдау жайынан», «Земство», «Білім жарысы», «Оқу жайы» т.б. келелі мақалалары басылады. 1913-1918 ж.ж. қырғыз атанған жұртының атауын қайта жаңғыртып, «Қазақ» газетін шығарды. Газеттің ұйымдастырушысы әрі бас сарапшысы қызметін атқарады. А.Байтұрсынов «Қазақ» газетінің бірінші санындағы халыққа арнауын былай деп аяқтады: «Аталы жұртымыздың, адуынды ұлтымыздың аруақты аты деп газетіміздің есімін «Қазақ» деп қойдық. Ұлт үшін деген күштің ұлғаюына күшін қосып,
Источник: https://e-history.kz/kz/history-of-kazakhstan/show/9024/
© e-history.kz
Произведение по жанровой направленности является сказкой-былью и повествует о детях, оставшихся сиротами в военные годы, преодолевающих жизненные трудности.
Главными персонажами рассказа являются брат и сестра Настя и Митраша, вынужденные выживать самостоятельно, поскольку рано лишаются родителей.
Писатель дает подробное описание главных героев, представляя девочку Настю, старшую в семье, в образе ответственной и трудолюбивой малышки, отличающейся веснушчатым лицом, светлыми локонами, хрупкостью и острым умом. Девочка всегда братишке и даже уступает ему в его капризах. Автор именует Настю золотой курочкой, имеющей высокие ножки, поскольку девочка встает до рассвета, выгоняет на пастбище коров и целый день хлопочет по хозяйству.
Митраша представляется как маленький мужичок в мешочке, поскольку имеет от отца некоторые ремесленные навыки и занимается мужской работой в доме, иногда продавая свои изделия либо обменивая на продукты.
Писатель подчеркивает разделение домашних обязанностей между детьми, демонстрируя сплоченность и дружбу родных людей.
Сюжетная линия рассказа развивается путем произошедшего с детьми события в момент их похода в лес за клюквой. Настя увлекается сбором ягод и не замечает отсутствие брата, который попадает в болото и не может самостоятельно выбраться из трясины оказывает собака Травка, которая приводит сестру к брату. До этого момента Митраша не очень любит собаку, но после становится для нее полноценным хозяином.
Однако приключения детей на этом не заканчиваются, поскольку впереди у них еще встреча с голодным волком. В этой ситуации Митраша проявляет себя как настоящий мужчина, не растерявшись выстрелив в зверя